Pompy ciepła pobierają ciepło z otoczenia (powietrza, gruntu albo wody), sprężarka podnosi jego temperaturę, a skraplacz oddaje je do instalacji grzewczej. Według dolnego źródła są powietrzne (powietrze-woda i powietrze-powietrze), gruntowe (kolektor poziomy lub sondy pionowe) i wodne (woda-woda). Według konstrukcji są monobloki, splity i hydrosplity. Sprawność opisuje SCOP, który ma sens tylko z podaniem klimatu i temperatury wody grzewczej.
Stan na 1 października 2026 roku. Pompy ciepła nie mają u nas publicznego cennika, więc przewodnik nie podaje kosztów; opis usługi: pompy ciepła w Poznaniu i okolicach.
Jakie są rodzaje pomp ciepła?
| Rodzaj | Dolne źródło | Co odbiera ciepło | Główne wymagania |
|---|---|---|---|
| Powietrze-woda | powietrze zewnętrzne | wymiennik powietrzny w jednostce zewnętrznej | miejsce na jednostkę (hałas, odległość od sąsiadów) |
| Powietrze-powietrze | powietrze zewnętrzne | wymiennik w jednostce zewnętrznej | jednostki wewnętrzne w pomieszczeniach, bez instalacji wodnej |
| Gruntowa (solanka-woda) | grunt | kolektor poziomy lub sondy pionowe z solanką | duża działka (kolektor) albo odwierty (sondy), formalności geologiczne |
| Wodna (woda-woda) | wody gruntowe lub powierzchniowe | studnie lub pobór z cieku | pozwolenie wodnoprawne i odpowiednia jakość wody |
Pompy powietrze-woda i grunt-woda oddają ciepło do instalacji wodnej (centralne ogrzewanie i ciepła woda), a powietrze-powietrze ogrzewają bezpośrednio powietrze w pomieszczeniach i nie podgrzewają wody użytkowej. Pompa powietrze-powietrze działa jak klimatyzator z funkcją grzania.
Jak działa pompa ciepła i czym są COP oraz SCOP?
Zasada jest taka jak w odwróconej lodówce: ciepło płynie od cieplejszego do chłodniejszego tylko dzięki pracy sprężarki. Cykl ma cztery etapy:
- Parownik: czynnik chłodniczy o niskiej temperaturze odbiera ciepło z dolnego źródła i odparowuje.
- Sprężarka: sprężone pary czynnika mają wyższe ciśnienie i temperaturę; to jedyny większy odbiornik energii elektrycznej.
- Skraplacz: gorący czynnik oddaje ciepło wodzie w instalacji grzewczej (lub powietrzu w pomieszczeniu) i skrapla się.
- Zawór rozprężny: obniża ciśnienie i temperaturę czynnika przed powrotem do parownika.
COP to sprawność chwilowa w jednym punkcie pracy: według normy EN 14511 podaje się ją na przykład dla powietrza zewnętrznego +7°C i wody grzewczej 35°C (NIBE podaje dla S2125 COP 5,55 w warunkach A7/W35). SCOP to sprawność sezonowa według normy EN 14825, czyli stosunek rocznego zapotrzebowania na ciepło do rocznego zużycia energii (rozporządzenie (UE) nr 813/2013), liczona osobno dla temperatury wody 35°C i 55°C oraz dla klimatu średniego i chłodnego. Porównywać można tylko wartości z tymi samymi warunkami.
Czynnikiem chłodniczym w nowych pompach jest dziś najczęściej R32 albo propan R290; R410A nie wolno już wprowadzać do obrotu w pojedynczych splitach (rozporządzenie (UE) 2024/573). Różnice opisuje wpis czy propan R290 to przyszłość pomp ciepła.
Pompy powietrzne: powietrze-woda i powietrze-powietrze
Pompa powietrze-woda pobiera ciepło z powietrza zewnętrznego i oddaje je do instalacji wodnej: do grzejników, ogrzewania podłogowego lub klimakonwektorów. Nie wymaga odwiertów ani dużej działki, ale jednostka zewnętrzna wytwarza hałas, więc liczą się jej lokalizacja i odległość od granicy. Wiele modeli ma funkcję chłodzenia aktywnego.
Moc w mrozie zależy od modelu. NIBE S2125 pracuje według karty do -25°C i podaje wodę do 75°C ze sprężarki, a Panasonic Aquarea M utrzymuje według producenta moc znamionową przy -20°C, więc nie ma jednej reguły dla wszystkich pomp. Poziom mocy akustycznej NIBE S2125 to od 49 do 55 dB(A) zależnie od mocy. Pompa powietrze-powietrze ogrzewa pomieszczenia przez jednostki wewnętrzne; jej parametry opisuje wpis jak czytać parametry klimatyzatora.
Pompy gruntowe: kolektor poziomy czy sondy pionowe?
Gruntowa pompa pobiera ciepło z gruntu przez kolektor poziomy (rury na głębokości poniżej strefy przemarzania) albo przez sondy pionowe. Temperatura gruntu na głębokości kolektora zmienia się sezonowo od 6 do 13°C, a w warstwach, do których sięgają sondy, jest względnie stała i wynosi 8 do 12°C. Nie ma odszraniania wymiennika powietrznego. Szczegóły, SCOP z warunkami i wymiarowanie dolnego źródła: gruntowa pompa ciepła: stabilność i wysoka wydajność, a o chłodzeniu pasywnym: chłodzenie pasywne czy aktywne pompą ciepła NIBE.
Odwierty do 30 m poza obszarem górniczym nie podlegają Prawu geologicznemu i górniczemu (art. 3 pkt 2). Głębsze roboty wymagają projektu zgłaszanego staroście, w Poznaniu prezydentowi miasta, a plan ruchu zakładu górniczego jest potrzebny dopiero powyżej 100 m (art. 86). Kolejność prac w nowym domu: gruntowa pompa ciepła w nowym domu.
Pompy wodne (woda-woda)
Pompa woda-woda czerpie ciepło z wód gruntowych albo powierzchniowych. Wymaga źródła wody o odpowiedniej jakości i, zwykle, dwóch studni: czerpalnej i chłonnej. Pobór wód podziemnych i odprowadzanie wód z pompy ciepła regulują przepisy Prawa wodnego, a szczególne korzystanie z wód wymaga pozwolenia wodnoprawnego, co wydłuża przygotowanie inwestycji. Dla konkretnej działki zakres formalności ustala się z właściwym organem.
Split, monoblok czy hydrosplit?
Monoblok ma obieg czynnika w jednej jednostce zewnętrznej, split ma dwie jednostki połączone rurami z czynnikiem, a hydrosplit dwie jednostki połączone wodą. Wybór zależy od miejsca, wymagań wobec instalatora, czynnika i przepisów o F-gazach (zakazy dla R32 od 2027 roku dla splitów powietrze-woda do 12 kW). Pełne porównanie z tabelą decyzji: pompy ciepła: split czy monoblok, która lepsza.
Porównanie sprawności: SCOP z warunkami
Wartości z dokumentów producentów i z naszych danych o parametrach pomp, klimat średni:
| Pompa | SCOP, woda 35°C | SCOP, woda 55°C |
|---|---|---|
| Pompy powietrze-woda z naszych danych o parametrach pomp | od 4,7 do 5,12 | od 3,55 do 3,63 |
| NIBE S2125 (powietrze-woda, R290) | od 5,0 do 5,33 | od 3,7 do 4,08 |
| NIBE S1255 (gruntowa) | 5,2 | od 4,0 do 4,1 |
| NIBE S1256 (gruntowa) | od 5,67 do 5,94 | od 4,26 do 4,42 |
Gruntowe mają wyższy SCOP, zwłaszcza przy wyższej temperaturze wody, ale o całości decydują koszt dolnego źródła, działka i projekt. Dla każdej pompy nie ma jednej wartości: SCOP zależy od modelu, mocy i temperatury zasilania instalacji. Im niższa temperatura wody, tym lepszy SCOP, dlatego pompa najlepiej współpracuje z ogrzewaniem podłogowym albo dobrze dobranymi grzejnikami.
Dofinansowanie i ulga
Programy dopłat opisują pompy według rodzaju (powietrze-woda, gruntowa) i poziomu dochodowego, a nie według konstrukcji split lub monoblok. Warunkiem w Czystym Powietrzu jest m.in. urządzenie z listy ZUM i klasa co najmniej A++ przy temperaturze zasilania 55°C. Kwoty i terminy podajemy według aktualnych programów na stronie dotacje.
Ulga termomodernizacyjna to odliczenie od dochodu (nie od podatku), z limitem 53 000 zł na podatnika; wydatków dofinansowanych ze środków NFOŚiGW lub WFOŚiGW nie odlicza się (ustawa o PIT, art. 26h). Zasady: ulga termomodernizacyjna 2026.
Jak wybrać pompę ciepła: pytania kontrolne
- Jakie jest zapotrzebowanie domu na ciepło w temperaturze obliczeniowej i jaka temperatura wody potrzebna jest grzejnikom lub podłogówce?
- Ile miejsca jest na jednostkę zewnętrzną i jak daleko od granicy działki może stać (hałas)?
- Czy działka pozwala na kolektor poziomy albo odwierty, i jakie formalności obejmują odwierty?
- Jaki czynnik i jaka konstrukcja (R290 czy R32, monoblok, split, hydrosplit) pasują do instalatora i przepisów?
- Czy urządzenie spełnia warunki programu dopłat (lista ZUM, klasa A++ przy 55°C), jeśli planujesz dofinansowanie?
- Czy potrzebujesz chłodzenia latem i jakie odbiorniki je zapewnią?
Odpowiedzi na te pytania przekładamy na dobór pompy przy wycenie. Dobór opisuje też strona jaką pompę ciepła wybrać.
FAQ: rodzaje pomp ciepła
1. Jaka pompa ciepła jest najpopularniejsza?
Według Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC) sprzedaż pomp ciepła do ogrzewania budynków wzrosła w pierwszym półroczu 2026 roku o 18% rok do roku, a większość sprzedaży to pompy powietrze-woda.
2. Czy pompa ciepła działa przy dużym mrozie?
Tak, ale zależy to od modelu. NIBE S2125 pracuje według karty do -25°C. Przy doborze sprawdza się moc przy temperaturze obliczeniowej, a nie tylko wartość nominalną.
3. Czym różni się COP od SCOP?
COP opisuje sprawność w jednym punkcie pracy (norma EN 14511), a SCOP sprawność w całym sezonie grzewczym (norma EN 14825). Do oceny kosztów ogrzewania służy SCOP z warunkami.
4. Czy pompa gruntowa wymaga pozwolenia na odwiert?
Odwierty do 30 m poza obszarem górniczym nie podlegają Prawu geologicznemu i górniczemu, głębsze wymagają zgłoszenia projektu staroście. Szczegóły są we wpisach o gruntowej pompie ciepła.
5. Czy pompa ciepła chłodzi?
Część modeli ma funkcję chłodzenia: pasywnego w gruntowych albo aktywnego w gruntowych i powietrznych. Wymaga to odpowiednich odbiorników i izolacji paroszczelnej.
Dobierzemy pompę ciepła do Twojego domu w Poznaniu
Sprawdzimy zapotrzebowanie na ciepło, miejsce na jednostkę i dolne źródło, a potem dobierzemy rodzaj i konstrukcję pompy. Opis usługi i formularz wyceny: pompy ciepła w Poznaniu i okolicach.
Gdzie dalej
Ten wpis opisuje stan z dnia publikacji. Aktualne warunki i nasze ceny stoją na stronach usług.
Więcej w kategorii: Pompy ciepła i ogrzewanie Zobacz, co robimy: Pompy ciepła i ogrzewanie
Masz pytanie do swojej instalacji?
Odpowiadamy na konkretny przypadek, nie ogólnie. Napisz, co masz i czego potrzebujesz.
O tej porze najszybciej pójdzie przez formularz. Telefon też działa, ale możemy być akurat na montażu, a na zgłoszenie odpowiadamy zwykle tego samego dnia.
Piszesz do nas po godzinach, więc najszybszą drogą jest teraz formularz. Odpowiadamy zwykle tego samego dnia, także wieczorem, a jeżeli zostawisz numer, oddzwonimy.