Prosument wirtualny to odbiorca energii, który wytwarza prąd w instalacji OZE przyłączonej do sieci w innym miejscu niż miejsce poboru energii (art. 2 pkt 27b ustawy o OZE). Wartość wytworzonej energii trafia do depozytu prosumenckiego u sprzedawcy i pomniejsza rachunek za energię. Przepisy o prosumencie wirtualnym obowiązują od 2 lipca 2025 roku, a do jednego punktu poboru można przypisać moc instalacji nie większą niż moc umowna tego punktu i nie większą niż 50 kW (art. 4 ust. 1c).
Stan prawny na 1 października 2026 roku. Najbliższa zmiana: od 20 października 2026 roku przepisy obejmują też przypadki, gdy instalacja i punkt poboru leżą w sieciach różnych operatorów.
Kim jest prosument wirtualny według ustawy?
Definicja z art. 2 pkt 27b ustawy o OZE mówi o odbiorcy końcowym, który wytwarza energię wyłącznie z odnawialnych źródeł na własne potrzeby w instalacji OZE przyłączonej do sieci dystrybucyjnej w innym miejscu niż miejsce dostarczania energii do tego odbiorcy. Jeśli odbiorca nie jest gospodarstwem domowym, wytwarzanie nie może być jego przeważającą działalnością gospodarczą.
Instalacja może więc być własna (na przykład na działce w innym miejscu) albo wspólna z innymi. Umowa określa udział w instalacji i tytuł prawny do niej (art. 4a). To inny przypadek niż panele na dachu lub carporcie przy tym samym domu za tym samym licznikiem: tam obowiązują zasady zwykłego prosumenta z mikroinstalacją, a nie prosumenta wirtualnego.
Jak rozlicza się prosument wirtualny?
Prosument wirtualny rozlicza się w net-billingu: energia wprowadzona do sieci jest wyceniana po cenie godzinowej, a jej wartość zasila depozyt prosumencki. Sprzedawca wykorzystuje depozyt do rozliczenia zobowiązań za zakup energii, więc depozyt pomniejsza rachunek za energię (art. 4c). Środki, które nie zostaną wykorzystane w 12 miesiącach, stanowią nadpłatę zwracaną do końca 13. miesiąca, do 30% wartości energii wprowadzonej w danym miesiącu (art. 4 ust. 11 i 11a). Szczegółowy opis depozytu: net-billing: jak czytać rachunek za prąd.
Uwaga na opłaty dystrybucyjne: dla prosumenta wirtualnego ustala się je na podstawie sumy energii pobranej we wszystkich godzinach okresu rozliczeniowego (art. 4 ust. 4c pkt 2), czyli od całej pobranej energii, a nie od energii po zbilansowaniu. Depozyt pokrywa wartość energii, a opłaty dystrybucyjne zostają do zapłaty.
Przykład liczbowy: ile wart jest udział w odległej instalacji?
Przyjmijmy udział, z którego w ciągu roku wpływa do sieci 1 000 kWh (założenie przykładu). Rozliczenie jest godzinowe, więc dla rzędu wielkości użyjemy średnich cen z miesięcy letnich: RCEm za maj do sierpnia 2026 roku wynosił 0,19 do 0,29 zł/kWh. Dla porównania cena zakupu energii w taryfie G11 Enea wynosiła 0,97 zł/kWh (29 września 2026 roku, brutto).
| Pozycja | Wartość |
|---|---|
| Energia z udziału w instalacji w roku (założenie) | 1 000 kWh |
| Wartość w depozycie przy 0,19 do 0,29 zł/kWh | 190 do 290 zł |
| Tyle samo energii kupione z sieci po 0,97 zł/kWh | 970 zł |
Wniosek: depozyt pomniejsza rachunek o wartość energii po cenie rynkowej z godzin produkcji, a nie o cenę z faktury. Opłacalność zależy od ceny, za jaką dołączasz do instalacji, od opłat dystrybucyjnych i od tego, ile energii zużywasz w punkcie poboru. Czas zwrotu fotowoltaiki na własnym dachu opisuje wpis opłacalność fotowoltaiki w 2026.
Co zmienia się od 20 października 2026 roku?
Do 19 października 2026 roku prosument wirtualny rozliczany na zasadach opisanych wyżej musi mieć punkt poboru i instalację w obszarze działania tego samego operatora sieci dystrybucyjnej. Dla przypadków, gdy instalacja i punkt poboru leżą w obszarach różnych operatorów, przepisy o prosumencie wirtualnym stosuje się od 20 października 2026 roku (art. 8a ust. 1 ustawy z 29 października 2021 roku). Rozliczenia różnych operatorów przechodzą wtedy przez Centralny System Informacji Rynku Energii (CSIRE).
Przykład: Poznań leży w obszarze Enea Operator, więc do 19 października 2026 roku instalacja musi być w sieci Enei, a od 20 października także w sieci innego operatora. Zasady umowne i techniczne ustala się z operatorem i sprzedawcą.
Dla kogo prosument wirtualny może mieć sens?
Ustawa nie ogranicza kręgu odbiorców, więc rozwiązaniem mogą się zainteresować:
- mieszkańcy budynków wielorodzinnych, którzy nie mają własnego dachu,
- właściciele domów z dachem nieprzydatnym pod panele (zacienienie, ograniczenia konserwatorskie),
- osoby z kilkoma punktami poboru, które chcą przypisać moc instalacji do kilku nieruchomości,
- firmy, które mają lokal bez możliwości ingerencji w dach.
Przed decyzją porównaj koszt udziału z oszczędnością z przykładu wyżej i opłatami dystrybucyjnymi. Własna instalacja na dachu domu, jeśli jest taka możliwość, działa na innych zasadach niż prosument wirtualny.
FAQ: prosument wirtualny
1. Od kiedy działa prosument wirtualny?
Przepisy dotyczące prosumenta wirtualnego obowiązują od 2 lipca 2025 roku. Przypadki z różnymi operatorami sieci obejmuje zmiana od 20 października 2026 roku.
2. Jaka moc instalacji może być przypisana?
Do jednego punktu poboru można przypisać moc nie większą niż moc umowna tego punktu i nie większą niż 50 kW (art. 4 ust. 1c).
3. Co dzieje się z depozytem?
Sprzedawca wykorzystuje go do rozliczenia zobowiązań za zakup energii. Niewykorzystane środki po 12 miesiącach stanowią nadpłatę zwracaną do końca 13. miesiąca, do 30% wartości energii wprowadzonej w danym miesiącu.
4. Czy panele na carporcie przy domu to prosument wirtualny?
Nie, jeśli instalacja stoi przy tym samym punkcie poboru i jest przyłączona za tym samym licznikiem. To zwykła mikroinstalacja i zasady prosumenta energii odnawialnej.
5. Czy wirtualny prosument płaci opłaty dystrybucyjne?
Tak, liczone od całej pobranej energii (art. 4 ust. 4c pkt 2). Depozyt pokrywa wartość energii, a nie opłaty dystrybucyjne.
Masz dach i chcesz własną instalację?
Jeśli możesz zamontować panele na własnym dachu lub gruncie przy domu, to zwykle prostsze rozwiązanie niż prosument wirtualny. Dobieramy instalację do zużycia i rozliczamy w net-billingu. Opis usługi i formularz: fotowoltaika w Poznaniu i okolicach.
Gdzie dalej
Ten wpis opisuje stan z dnia publikacji. Aktualne warunki i nasze ceny stoją na stronach usług.
Więcej w kategorii: Fotowoltaika Zobacz, co robimy: Fotowoltaika
Masz pytanie do swojej instalacji?
Odpowiadamy na konkretny przypadek, nie ogólnie. Napisz, co masz i czego potrzebujesz.
O tej porze najszybciej pójdzie przez formularz. Telefon też działa, ale możemy być akurat na montażu, a na zgłoszenie odpowiadamy zwykle tego samego dnia.
Piszesz do nas po godzinach, więc najszybszą drogą jest teraz formularz. Odpowiadamy zwykle tego samego dnia, także wieczorem, a jeżeli zostawisz numer, oddzwonimy.