W polskim systemie energetycznym rośnie udział odnawialnych źródeł energii, co jest zjawiskiem pozytywnym, ale rodzi też wyzwania. Jednym z największych jest ograniczona przepustowość sieci przesyłowych. Rozwiązaniem, które zyskuje na znaczeniu, jest cable pooling, czyli współdzielenie jednego przyłącza przez kilka instalacji OZE. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapowiada kolejne zmiany w prawie, które mają usunąć bariery i zwiększyć atrakcyjność tego modelu.
Czym jest cable pooling i jak działa?
Cable pooling to, w najprostszym tłumaczeniu, współdzielenie infrastruktury przyłączeniowej do sieci energetycznej przez co najmniej dwie różne technologie wytwarzania energii. Zamiast budować osobne linie i stacje transformatorowe dla farmy fotowoltaicznej i farmy wiatrowej, inwestorzy mogą podłączyć je obie do jednego, wspólnego punktu. Kluczem do sukcesu jest tu komplementarność źródeł.
* Fotowoltaika: Produkuje najwięcej energii w ciągu dnia, w okresie od wiosny do jesieni.
* Elektrownie wiatrowe: Najwyższą wydajność osiągają w nocy oraz w miesiącach jesienno-zimowych.
Dzięki takiemu połączeniu profil produkcji energii jest znacznie bardziej wypłaszczony i stabilny w skali doby i roku. Operator sieci otrzymuje bardziej przewidywalny strumień energii, a inwestor maksymalnie wykorzystuje moc przyłączeniową, za którą zapłacił. To rozwiązanie typu win-win, które pozwala efektywniej wykorzystać istniejącą infrastrukturę i ograniczyć kosztowne inwestycje w jej rozbudowę.
Magazyn energii jako kluczowy element układanki
Niedawne zmiany w Prawie energetycznym umożliwiły włączenie do modelu cable poolingu również magazynów energii. To prawdziwy przełom, który podnosi efektywność i rentowność takich projektów na zupełnie nowy poziom. Magazyn energii pełni w takim hybrydowym systemie kilka kluczowych funkcji:
1. Arbitraż cenowy: Magazynuje energię, gdy jest tania (np. przy dużej produkcji z PV w południe) i oddaje ją do sieci, gdy jest droga (np. w wieczornych szczytach zapotrzebowania).
2. Stabilizacja sieci: Może świadczyć usługi systemowe na rzecz operatora, takie jak regulacja częstotliwości, co dodatkowo zwiększa przychody z inwestycji.
3. Maksymalizacja autokonsumpcji na poziomie farmy: W okresach, gdy łączna produkcja z wiatru i słońca przekracza moc przyłączeniową, nadwyżka nie jest tracona, lecz magazynowana i sprzedawana później.
Połączenie fotowoltaiki, energetyki wiatrowej i magazynu energii w ramach jednego przyłącza tworzy w pełni sterowalną, elastyczną i wysoce efektywną elektrownię odnawialną.
Nowe przepisy: jaka bariera zostanie usunięta?
Choć podstawy prawne dla cable poolingu już istnieją, w praktyce inwestorzy napotykali na pewne trudności. Jak wynika z informacji Ministerstwa Klimatu i Środowiska, najnowsza nowelizacja ustawy o OZE ma na celu usunięcie bariery związanej z systemami wsparcia.
Problem polegał na tym, że instalacje korzystające z różnych systemów wsparcia (np. aukcji OZE) i rozliczane w ich ramach, miały trudności z połączeniem w ramach jednego projektu cable pooling. Przepisy nie były w pełni dostosowane do sytuacji, w której dwie instalacje objęte odrębnymi mechanizmami pomocowymi współdzielą infrastrukturę. Nowe regulacje mają to uprościć, ujednolicając zasady i umożliwiając łączenie w jednym punkcie przyłączeniowym instalacji, które wygrały aukcje OZE w różnych koszykach technologicznych. To znacząco ułatwi realizację projektów hybrydowych.
Co to oznacza dla rynku OZE w Polsce?
Usunięcie barier dla cable poolingu to ważny krok w kierunku modernizacji polskiej energetyki. Główne korzyści to:
* Szybszy rozwój OZE: Inwestorzy będą mogli efektywniej wykorzystywać już istniejące punkty przyłączeniowe, co skróci czas oczekiwania na nowe warunki przyłączenia, który dziś jest jedną z największych barier.
* Większa stabilność Krajowego Systemu Energetycznego: Hybrydowe instalacje OZE z magazynami energii dostarczają bardziej przewidywalną i stabilną energię, co ułatwia bilansowanie systemu.
* Obniżenie kosztów transformacji: Lepsze wykorzystanie istniejącej infrastruktury sieciowej oznacza mniejsze nakłady inwestycyjne na jej rozbudowę, co w końcowym rozrachunku przekłada się na niższe koszty dla wszystkich odbiorców energii.
Urząd Regulacji Energetyki podkreśla, że sam cable pooling nie rozwiąże wszystkich problemów z przyłączeniami, ale jest to z pewnością krok we właściwym kierunku, który zwiększy potencjał wytwórczy OZE w Polsce.
Czy cable pooling jest dla mojego domu?
Warto w tym miejscu podkreślić jedną, zasadniczą kwestię: cable pooling jest rozwiązaniem przeznaczonym dla dużych, komercyjnych inwestycji w odnawialne źródła energii. Mówimy tu o farmach fotowoltaicznych i wiatrowych o mocach liczonych w megawatach, a nie o instalacjach prosumenckich na dachach domów jednorodzinnych.
Klient indywidualny czy mała firma nie może skorzystać z cable poolingu w rozumieniu ustawy. Dla tej grupy odbiorców istnieją jednak inne, równie inteligentne rozwiązania pozwalające na optymalizację zużycia energii. Zamiast łączyć się z farmą wiatrową, prosument może zainwestować w domowy magazyn energii oraz system zarządzania energią w domu (HEMS). Taki system pozwala na maksymalizację autokonsumpcji energii z własnej instalacji fotowoltaicznej, zmniejszając zależność od sieci i obniżając rachunki, zwłaszcza w kontekście bilansowania godzinowego obowiązującego od lipca 2024 roku.
Masz pytania o swoją instalację OZE?
Jeśli planujesz fotowoltaikę, pompę ciepła lub domowy magazyn energii, skontaktuj się z nami. Chociaż cable pooling to domena dużych graczy, chętnie pomożemy Ci zrozumieć, jak zoptymalizować produkcję i zużycie energii w skali Twojego domu. Sprawdzimy razem warunki techniczne i dobierzemy sprzęt, który najlepiej odpowie na Twoje potrzeby.